3 ขั้นตอน สร้างการเปลี่ยนแปลงทางสุขภาพ

เชื่อว่าหลังจากที่ทุกคนทราบถึงสถานะการมีกิจกรรมทางกายของตนเองแล้ว คงเกิดความรู้สึกที่อยากจะปรับเปลี่ยนตัวเองให้มีวิถีชีวิตที่กระฉับกระเฉง (Active Lifestyle) มากยิ่งขึ้น โดยการมีกิจกรรมทางกายที่ถือเป็นองค์ประกอบสำคัญที่นำไปสู่การมีวิถีชีวิตที่กระฉับกระเฉง และห่างไกลจากโรคในกลุ่ม NCDs

แต่ทว่า คงมีคนอยู่ไม่น้อยที่สงสัยและไม่แน่ใจว่า การเปลี่ยนไปสู่การมีวิถีชีวิตที่กระฉับกระเฉงนั้น จะเริ่มต้นอย่างไร เราจึงมี 3 ขั้นตอนง่าย ๆ มาฝาก เพื่อเป็นแนวทางเบื้องต้นในการมีวิถีชีวิตที่กระฉับกระเฉงผ่านการมีกิจกรรมทางกายที่ทุกคนสามารถนำไปเป็นแนวทางในการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของตนเองได้ เริ่มต้นที่

1. การประเมินสุขภาพร่างกาย

หลายคนอาจจะไม่รู้ว่าขณะนี้สุขภาพร่างกายของตนเองเป็นอย่างไร แล้วถึงเวลาจะต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตแล้วหรือยัง การประเมินสุขภาพของตนเองถือเป็นเรื่องสำคัญที่จะทำให้แต่ละคนรับรู้ และตระหนักถึงสุขภาพร่างกายของตัวเองได้ ด้วยการทำสิ่งเหล่านี้

👉 จดบันทึกข้อมูลด้านสุขภาพกายของตนเอง เช่น การชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง และรอบเอวของตนเอง ณ ปัจจุบัน เพื่อให้ทราบข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพกายของตนเองในเบื้องต้นก่อน เช่น การหาค่าดัชนีมวลกาย (BMI) และการคำนวณรอบเอวที่เหมาะสมกับแต่ละคน เพื่อพิจารณาอย่างคร่าว ๆ ว่าสุขภาพร่างกายของตนเป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนดหรือไม่ อย่างไร และมีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคในกลุ่ม NCDs หรือป่าว รวมถึงเพื่อเป็นบันทึกไว้ติดตามผลเพื่อดูความเปลี่ยนแปลง

👉 การตรวจสุขภาพเบื้องต้น โดยแพทย์หรือ อสม. เพื่อประเมินสภาพร่างกายว่ามีความแข็งแรงหรือไม่ และทำให้ทราบว่าร่างกายมีความเสี่ยงในการเกิดโรคในอนาคตหรือไม่ด้วย ซึ่งไม่ควรมองว่าการตรวจสุขภาพเป็นการเสียเวลา เพราะการรับรู้ว่าสุขภาพตนเองเป็นอย่างไรจะช่วยให้สามารถป้องกัน หรือรักษาโรคภัยที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงที

2. การตั้งเป้าหมาย

เมื่อทราบถึงสถานะทางสุขภาพ รวมถึงสถานะการมีกิจกรรมทางกายแล้ว หลายคนอาจเกิดความรู้สึกว่า ‘ฉันจะต้องทำอะไรสักอย่างเพื่อเปลี่ยนพฤติกรรมด้านสุขภาพของตนเอง’ ซึ่งอาจจะเกิดจากรู้สึกว่าตนเองมีความเสี่ยงในการเกิดโรคต่าง ๆ หรือรู้สึกว่าในแต่ละวันมีการเคลื่อนไหวน้อย และอยากที่จะเคลื่อนไหวร่างกายให้มากขึ้นในแต่ละวัน เพื่อให้ร่างกายมีความกระฉับกระเฉงมากขึ้น และมีสุขภาพที่ดีขึ้น ซึ่งการตั้งเป้าหมายเป็นขั้นตอนหนึ่งที่มีความสำคัญอย่างมากต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของคน ซึ่งเป็นไปตามทฤษฎีลำดับขั้นของการเปลี่ยนแปลง หรือ Stage of Change Theory

เริ่มจากการตั้งเป้าหมายให้ชัดเจนว่าอยากจะปรับเปลี่ยนอะไร กำหนดยระยะเวลาที่แน่นอนตามความตั้งใจของแต่ละคน ซึ่งควรสอดคล้องกับความเป็นจริงที่สามารถทำให้สำเร็จได้ รวมถึงขึ้นอยู่กับความมุ่งมั่นของแต่ละคนด้วย หากเป้าหมายที่ตั้งใจไว้ไม่ชัดเจน ก็จะทำให้การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่มีทิศทางที่แน่นอน และไม่รู้ว่าผลลัพธ์เป็นอย่างไร ซึ่งจะไม่จูงใจให้เกิดการเปลี่ยนแปลงได้ อย่างไรก็ตาม การตั้งเป้าหมายไม่จำเป็นจะต้องตั้งไว้เหมือนกัน เนื่องจากแต่ละคนมีความต้องการและความท้าทายที่ต่างกัน ฉะนั้น การตั้งเป้าหมายจึงขึ้นอยู่กับความตั้งใจและความสามารถของแต่ละคน เช่น บางคนอาจจะตั้งเป้าหมายไว้ว่าจะต้องเดินให้ได้วันละ 10,000 ก้าว บางคนตั้งเป้าหมายไว้ว่าภายใน 1 เดือน ขนาดรอบเอวต้องลดลง 2 นิ้ว หรือบางคนอาจจะตั้งเป้าหมายว่าภายใน 1 เดือน จะต้องมีกิจกรรมทางกายที่เพียงพอและสม่ำเสมอ เป็นต้น

3. การวางแผน

เมื่อกำหนดเป้าหมายได้แล้ว ขั้นตอนต่อมาคือ การวางแผนในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้มีความกระฉับกระเฉงผ่านการมีกิจกรรมทางกาย ซึ่งอาจมีการวางแผนกำหนดว่า วันนี้ต้องทำอะไรบ้าง และเดือนหน้าต้องทำอะไร อาจเขียนแผนไว้เป็นข้อย่อย ๆ เพื่อนำไปปฏิบัติได้ง่ายขึ้น ทั้งนี้ การวางแผนจะต้องสอดคล้องกับเป้าหมายที่เรากำหนดไว้ รวมถึงต้องพิจารณาถึงเหมาะสมของตนเองด้วย เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงไปสู่การมีวิถีชีวิตที่กระฉับกระเฉง โดยในการกำหนดช่วงเวลาในการทำ และระยะเวลาของการมีกิจกรรมทางกายขึ้นอยู่กับความสะดวกของแต่ละคน เช่น กำหนดไว้ว่าในตอนเช้าจะทำงานบ้านอะไรก็ได้ อย่างน้อย 10 นาทีก่อนไปอาบน้ำ หรือในขณะทำงาน ให้ตั้งนาฬิกาเตือนทุก 1 ชั่วโมง เพื่อเปลี่ยนอิริยาบถหรือลุกไปดื่มน้ำ หรือในตอนเย็นจะเดินเร็วให้ได้อย่างน้อย 45 นาที เป็นต้น

เมื่อได้ช่วงเวลาและระยะเวลาที่เหมาะกับวิถีชีวิตของตนเองแล้ว อาจจะบันทึกไว้บนปฏิทินเพื่อเตือนให้ปฏิบัติตามแผนนั้น รวมถึงจดบันทึกสิ่งที่เราทำไป หรือวันไหนที่เราทำไม่ได้ เพื่อนำไปประเมินร่วมกับเป้าหมายที่ได้ตั้งไว้ว่าทำได้สำเร็จหรือไม่ อย่างไร

หากดำเนินการตามขั้นตอนที่กล่าวมาแล้วนั้น จะทำให้การเปลี่ยนแปลงตัวเองเป็นเรื่องที่สามารถทำได้ง่ายขึ้น และเกิดการเปลี่ยนแปลงในทางสุขภาพร่างกายของตนเอง อาจส่งผลให้คุณกลายเป็นคนที่มีวิถีชีวิตที่กระฉับกระเฉง (Active Lifestyle) ได้อย่างแน่นอน